Tháng năm
còn mãi

Áp lực học tập – cái giá hay chính là một phần của thanh xuân?

Người ta thường ví thanh xuân như một cơn mưa rào mùa hạ: đến vội, đi nhanh, và để lại trong lòng người một vùng ký ức không bao giờ khô. Nhưng với học sinh chúng ta, bên cạnh tiếng cười giờ ra chơi, tuổi mười lăm còn có những buổi học thêm kín lịch, những chồng bài tập chưa kịp gấp lại và nỗi hồi hộp mỗi lần cô giáo trả bài kiểm tra. Áp lực học tập và thanh xuân, hai điều tưởng như đối nghịch, thật ra lại đang đi cùng nhau trên một con đường. Vậy chúng ta nên hiểu và đối diện với áp lực ấy như thế nào để thanh xuân không trở thành một chặng đường chỉ toàn mệt mỏi?

Trước hết, áp lực học tập là sức nặng về tinh thần mà người học phải gánh khi đứng trước điểm số, kỳ thi, sự kỳ vọng của gia đình và cả sự so sánh với bạn bè. Ở lứa tuổi cuối cấp, áp lực ấy càng rõ rệt khi kỳ thi chuyển cấp đang đến gần. Biểu hiện của nó rất quen thuộc: những đêm thức khuya ôn bài, những buổi sáng thức dậy với cảm giác nặng nề, những lúc muốn nói với ai đó rằng “con mệt lắm” nhưng lại sợ làm bố mẹ buồn. Đó không phải là chuyện của riêng ai, mà là câu chuyện chung của rất nhiều học sinh hôm nay.

Tuy vậy, nếu chỉ nhìn áp lực bằng con mắt tiêu cực thì chưa công bằng. Một mức áp lực vừa phải chính là chiếc đòn bẩy giúp con người tiến lên. Cha ông ta từng nói “ngọc không mài không sáng”, và quả thật, nếu không có những bài toán khó buộc ta phải nghĩ đến cùng, những kỳ kiểm tra buộc ta phải cố gắng, thì ta khó biết giới hạn của mình ở đâu. Áp lực dạy ta tính kỷ luật, sự kiên trì và bản lĩnh đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã. Những phẩm chất ấy sẽ đi theo ta rất lâu, kể cả khi những con điểm đã phai trong trí nhớ.

Thế nhưng, khi áp lực vượt quá sức chịu đựng, nó lại trở thành một chiếc bóng đè nặng lên tuổi trẻ. Học sinh học vì sợ chứ không còn vì yêu thích, học để đối phó chứ không phải để hiểu. Có bạn mất ngủ, chán ăn, mất hứng thú với những điều mình từng say mê; có bạn thu mình lại, không dám chia sẻ vì sợ bị cho là yếu đuối; thậm chí có bạn chọn con đường sai trái như chép bài, gian lận để “an toàn” trước kỳ vọng của người khác. Lúc ấy, thanh xuân chỉ còn là những con số trên bảng điểm, và ta vô tình đánh mất chính niềm vui của tuổi học trò.

Nguyên nhân của tình trạng ấy đến từ nhiều phía. Có khi là bệnh thành tích trong giáo dục, khi giá trị của một con người bị đo bằng điểm số. Có khi là kỳ vọng của cha mẹ, xuất phát từ tình thương nhưng vô tình biến thành gánh nặng. Có khi là thói quen so sánh mình với bạn bè trên mạng xã hội, nơi ai cũng chỉ khoe phần rực rỡ nhất. Và không thể phủ nhận, đôi lúc chính bản thân chúng ta cũng tự đặt cho mình những tiêu chuẩn quá khắt khe, không cho phép mình được sai, được nghỉ, được là một cậu học trò “bình bình” như Nam trong câu chuyện ở trên.

Vậy phải làm gì để thanh xuân không bị áp lực nuốt chửng? Về phía bản thân, mỗi học sinh cần học cách sắp xếp thời gian hợp lý, dành chỗ cho giấc ngủ, cho thể thao, cho sở thích; quan trọng hơn là dám nói ra khi mình mệt, vì chia sẻ không phải là yếu đuối mà là cách tự cứu mình sớm nhất. Về phía gia đình, cha mẹ hãy lắng nghe nhiều hơn và so sánh ít đi, hãy nhìn con như một con người đang lớn chứ không phải một bảng thành tích. Về phía nhà trường và xã hội, cần đánh giá học sinh một cách toàn diện hơn, để điểm số chỉ là một phần chứ không phải là tất cả.

Thanh xuân không phải một cuộc chạy đua mà ai về đích trước sẽ thắng. Áp lực học tập là có thật, và ta không cần phủ nhận hay sợ hãi nó, mà cần học cách đi cùng nó thật khéo: đủ để cố gắng, nhưng chưa đến mức đánh mất chính mình. Rồi đến một ngày, khi đứng trước tấm bảng đen đầy chữ của buổi học cuối cùng, điều ta nhớ nhất sẽ không phải con điểm mười hay con điểm bảy, mà là những người đã cùng ta đi qua những tháng năm ấy. Bởi vậy, hãy học thật chăm, và cũng hãy sống thật trọn, vì tuổi mười lăm chỉ đến đúng một lần.